Parlamentoya Ewropayê û Konseya Yekîtiya Ewropayê li hev kirin ku bikaranîna navên heywanan ji bo berhemên nebatî qedexe bikin, bi tevahî 31 peyv sînordar bikin, di nav de 'mirîşk' û 'steak'.
Ev biryar duh piştî nîvro (5ê Adara 2026an) piştî danûstandinên sêalî yên ku ji dawiya sala borî heta 2026an hatin dirêjkirin, hat dayîn.
Li gorî qanûna nû, 31 peyvên têkildarî heywanan û navên kevneşopî yên ji bo perçeyan dê ji bo etîketkirina xwarinên nebatî werin qedexekirin û tenê ji bo berhemên goşt werin veqetandin.
Ev gav dê derbeyek girîng li kategoriya alternatîfên goştê nebatî bixe, ku ji bo ragihandina celebê çêj û tevnên ku xerîdar dikarin ji hilberê hêvî bikin û çawa meriv dikare jê kêfê werbigire, xwe dispêre gelek ji van peyvên naskirî.
Kîjan peyv dê werin qedexekirin?
31 peyvên qedexekirî ev in: mirîşk; goştê dewar; tirki; qaz; berx; goştê beraz; bacon; goştê bizinê; goştê golikê; mirîşk; goştê berxê; dewar; steak; ribs; rib-eye; T-bone; rump; kezeb; chop; bask; breast; ran; mil; slank; loin; tenderloin; shank; shung; drumstick; û brisket.
Her çend hilbijartina sînordarkirina van peyvan ji hêla aktorên sereke yên di pîşesaziya xwarinên nebatî de wekî sînordarkirinek nehewce bi tundî hatiye rexne kirin jî, sektorê biryara YE-yê ya ku çend peyvên ku bi berfirehî têne bikar anîn wekî beşek ji qedexeyê negire nav xwe, pêşwazî kiriye.
Ev "burger", "sosîs" û "nuggets" dihewîne, ku wekî beşek ji pêşniyara orîjînal, ku ji hêla parlamentera Ewropî Céline Imart ve di sala borî de hatibû pêşengî kirin, ji bo sînordarkirina potansiyel hatibûn pêşkêş kirin.
Di bangên ji bo rakirina qedexeyê de, gelek kampanyavanan diyar kirin ku ev peyvên li ser formatê hatine çêkirin bi dehsalan e ku ji bo danasîna şeklê hilberan, ne ji bo celebê proteîna ku ew pê têne çêkirin, bi berfirehî têne bikar anîn. Mînakî, sosîsa Glamorgan a vejeteryan - sosîsek kevneşopî ya Galî ku ji penêr û pîvazan tê çêkirin - ji sedsalek zêdetir e ku baş hatiye damezrandin û bi vî navî tê binavkirin, demek dirêj berî ku alternatîfên goşt ên nûjen ên îroyîn derkevin bazarê.
Ev peyvên raveker ên ku pir têne nîqaşkirin dê destûr bimînin, bi şertê ku hilber bi zelalî wekî nebatan werin nîşankirin da ku xerîdar bikaribin hilbijartinên agahdar bikin.
Gavên din
Qanûndanêran li ser heyameke veguhêz a sê salan li hev kirine berî ku rêziknameyên nû bikevin meriyetê, da ku hilberînerên xwarinên nebatî bikaribin stokên heyî vala bikin û pakêt/markaya xwe biguherînin.
Hûrgiliyên bêtir dê roja Înê 13ê Adarê werin temam kirin, û dû re dosya dê ji hêla Encumena Çandinî û Masîvaniyê ve bi fermî were pejirandin û di civîna giştî ya Parlamentoya Ewropayê de dengdana dawî were kirin.
Niha ne diyar e ka sînorkirin dê çiqas bandorê li bazara berhemên "hîbrîd" (yên ku ji tevliheviyek ji goşt û malzemeyên nebatî têne çêkirin), û her weha berhemên wekî xwarinên bi tama goşt, biharat û tama ku goşt tê de tune ne, bike. Tê payîn ku zelalkirinên din li ser van hêmanan werin dayîn.
Herwiha, qedexe dê berfireh bibe da ku goştê çandinî jî bigire nav xwe - goştê ku bi karanîna çandiniya şaneyî tê çêkirin, ku çandina şaneyên heywanên rastîn di biyoreaktoran de vedihewîne û hewcedariya xwedîkirin û serjêkirina ajalan ji holê radike. Ev xwarinên nû hîn li sûka YE-yê peyda nabin, lê wekî beşek ji qedexeyê pêşîlêgir hatine zêdekirin.
Bandora pîşesaziyê
Rêxistina pîşesaziya xwarin û vexwarinên li ser nebatan, ProVeg International, hişyarî da ku qedexe dê di warê werger û hevgirtina zimanî de tevliheviyên girîng biafirîne û bazara yekane têk bibe, ji ber ku heman berhem li herêmên cuda bi sînorkirinên navên cuda re rû bi rû dimînin.
Jasmijn de Boo, CEOyê cîhanî yê ProVeg International, şîrove kir: "Rakirina şertên nas şefafiyetê baştir nake; ew zelaliyê kêm dike û di xala kirînê de kêşeyan zêde dike."
"Bandora rastîn dê bi wê ve girêdayî be ka ev rêzikname çawa di pratîkê de têne bicîhanîn... Etîketkirin divê xerîdaran bihêz bike û pergalek xwarinê ya reqabetkar û guncaw ji bo pêşerojê piştgirî bike."
Hilberînerên ku li bazarên cûda dixebitin, dê niha bi lêçûnên ji nû ve sêwirandina pakêtan û her weha bi pirsgirêkên li ser standardîzasyona etîketkirinê û tedbîrên din ên pabendbûnê re rû bi rû bimînin. Civaka Vejeteryan hişyarî da ku ev yek dê bi taybetî bandorê li karsaziyên piçûk û navîn (SME) bike, û dê bandorek neyînî li ser bazirganiya navneteweyî û normên etîketkirinê yên li derveyî Ewropayê bike.
Ev qanûn ji bo parastina pîşesaziya çandiniya ajalan hate pêşkêşkirin, û parlamenterê Ewropayê Imart vê pêşkeftina dawî wekî "serkeftinek bêguman" ji bo cotkarên ajalan ên Ewropî bi nav kir.
Alîgirên sînordarkirinên tundtir ên li ser peyvên têkildarî goşt ji bo berhemên nebatî, di nav de komeleyên cotkarên heywanan ên Ewropî yên wekî European Livestock Voice û Copa-Cogeca, dibêjin ku karanîna van peyvan di kirrûbirra xwarinên nebatî de ji bo xerîdaran şaş e û girîngiya çandî ya berhemên goşt ên kevneşopî bêqîmet dike.
Nîqaşa demdirêj
Ev nîqaş ji sala 2019an vir ve li ser asta Ewropî berdewam dike, û serokê Copa-Cogeca Jean-Pierre Fleury karanîna peyvên têkildarî goşt li ser alternatîfên nebatan wekî "dizîna çandî" bi nav dike.
Wî di daxuyaniyek çapemeniyê ya berê de ku wekî beşek ji kampanyaya ajalan a YE ya 'Ceci n'est pas un steak' li ser mijarê nîqaş dikir, got, "Hin ajansên kirrûbirrê vê yekê bikar tînin da ku bi zanebûn xerîdaran tevlihev bikin bi pêşvebirina wê nêrînê ku guhertina hilberek bi ya din bandorek li ser wergirtina xurekî nake."
Kampanyavan dibêjin ku alternatîfên nebatî divê 'nêzîkatiya xwe pêşve bibin' da ku nasnameya xerîdaran bi dest bixin, li şûna ku kirrûbirra xwe li dora berhemên goşt ên heyî bicivînin.
Rêxistinên pîşesaziyê yên li aliyê nebatan argumanên li ser tevliheviya xerîdaran nîqaş kirine, û Jasmijn de Boo yê ProVeg diyar dike ku "ti delîlên tevliheviyek berfireh tune ne li cihê ku hilber bi zelalî wekî nebatan an vegan têne nîşankirin".
ProVeg destnîşan kir ku lêkolînên Ewropî destnîşan kirine ku li dora 80-95% ji xerîdaran alternatîfên nebatî bi awayekî rast destnîşan dikin û piştgirî didin karanîna van danasînan.
Lêkolînên dawî destnîşan kirine kuproteînên alternatîf (di nav de alternatîfên goştê nebatî û goştê şaneyê) dikarin salane zêdetirî 111 mîlyar euro hilberînin,û heta sala 2040an piştgirîya zêdetirî 400,000 karan bike.
Lêbelê, lîstikvanên sereke ditirsin ku astengiyên rêziknameyî yên wekî sînorkirinên li ser etîketkirinê dikarin mezinbûna bazarê û veberhênanê ya pêşbînîkirî li seranserê Ewropayê bi girîngî kêm bikin.
Dema şandinê: 31ê Adarê-2026